UDOSTĘPNIJ

System rozgrywek piłkarskich w Polsce przed 1927 rokiem to był prawdziwy dramat. Mistrza wyłaniano na wiele sposobów. Najpierw próbowano system turnieju z mistrzami okręgów, potem grupy wschód/zachód, żaden z nich nie był jednak zadowalający. Wszystko zaczęło się jednak zmieniać w 1926 roku.

Pomysł prawdziwej ligi nie był nowy. Przewijał się od samego początku, jednak nie znajdował wystarczającego poparcia, a PZPN dzielnie stał na straży starego porządku. W wyniku przewrotu majowego klimat do zmian był jednak dobry jak nigdy i kluby wykorzystały okazję.

Pierwsze sztandar rewolucji poniosły trzy lwowskie kluby czyli Czarni, Pogoń oraz Hasmonea. Zaprosiły one do Krakowa 2 grudnia 1926 kluby zwane „reformatorami” lub „dwunastką”. W skład tego grona poza klubami z Lwowa były Polonia, Legia i Warszawianka z Warszawy, ŁKS i Klub Turystów z Łodzi, Wisła Kraków, Warta Poznań, 1. FC Katowice i TKS Toruń. W gronie tym z elity zabrakło tylko dwóch klubów: Cracovii oraz Ruchu Wielkie Hajduki.

Szybko ustalono podstawowe kwestie i następna konferencja odbyła się już 2 dni później w Warszawie, gdzie dzień później założono projekt pod roboczą nazwą „Liga Polska”. Postanowiono zorganizować pierwsze w historii kraju Mistrzostwa Polski w systemie każdy z każdym mecz i rewanż, inaczej zwanym ligowym. Wiodącą rolę odgrywali z wiadomych względów wojskowi działacze.

W kontrze, PZPN na walnym zgromadzeniu w Krakowie w lutym zagroził sankcjami, jeśli dalej kluby będą forsować ten system. Centrala zaoferowała jedynie zgodę na pewne modyfikacje.

http://historiawisly.pl

Porozumienie nie było możliwe więc 1 marca 1927 Liga wystąpiła ze struktur związku i rozpoczęła faktyczną działalność pod oficjalną nazwą Polska Liga Piłki Nożnej. Pierwszym prezesem został gen. brygady Roman Górecki (ówczesny szef stołecznej Legii) a pierwszą siedzibą było biuro stołecznej Polonii.

W reakcji na to 13 marca 1927 Zarząd PZPN bezterminowo zdyskwalifikował wszystkich zawodników, działaczy i kluby, które przystąpiły do PLPN, a o całej sytuacji poinformował FIFA. Nie powstrzymało to ligi przed rozwojem. W ciągu zaledwie kilku tygodni przystąpiło do niej aż 57 klubów w tym Ruch Wielkie Hajduki. Jedynie Cracovia pozostała nieugięta, ale to historia na inny odcinek.

http://historiawisly.pl

14 klubów utworzyło Ekstraklasę, zaś pozostałe zgrupowano w kilku ligach okręgowych. Założycielami ligi uznajemy więc 12 klubów z grupy reformatorów plus Ruch Wielkie Hajduki. Kto był 14 drużyną?

W ramach nieugiętej postawy Cracovii jej miejsce zajęła Jutrzenka Kraków i to ona została 14 „ojcem” ligi. Niestety dla nich, drużyna spadła już w pierwszym sezonie. Zdobyli jedynie 11 punków i nigdy nie wrócili na najwyższy poziom rozgrywkowy.

Jutrzenka Kraków był to klub żydowski założony w 1910 roku. Klub był powiązany z Bund czyli żydowską antysyjonistyczną partią lewicowo-socjalistyczną opowiadającą się za głęboką demokracją i uspołecznieniem środków produkcji, lokującą się w tradycji demokratycznego marksizmu. Bund opowiadał się za kulturalną autonomią dla Żydów wschodnioeuropejskich, utworzeniem laickiego szkolnictwa i wspieraniem kultury w języku jidysz.

Barwami klubu był kolor czarny i biały w pasy a największym rywalem było Makkabi Kraków. Mecze tych drużyn nazywane były świętą wojną, jeszcze zanim to określenie przylgnęło do innych spotkań krakowskich drużyn. Kresem klubu z wiadomych względów był rok 1939.

Co do samej ligi, mimo początkowego oporu PZPN ostatecznie się ugiął. 22 maja 1927 związek ustanowił własną 16-drużynową Klasę Państwową, sankcjonując przy tym system ligowy, jednak wyłącznie pod własną kontrolą.

20 lipca 1927 zorganizowano spotkanie podczas którego delegatom PLPN i PZPN udało się wypracować kompromis, zaś 30 października 1927 porozumienie stało się faktem (podpisano je natomiast 29 grudnia 1927). 18 grudnia 1927 odbyło się w Krakowie 11. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PZPN, podczas którego doszło do symbolicznego końca „starej epoki” w polskim futbolu, poprzez podjęcie decyzji o przeniesieniu siedziby związku do Warszawy (zwycięstwo działaczy wojskowych, którzy praktycznie od tego momentu przejęli kontrolę nad całym rodzimym futbolem) oraz przystąpieniu Cracovii do PLPN.

2 KOMENTARZE

  1. Czemu na mapie wyeksponowana jest Królewska Huta? Drużyna z Królewskiej Huty (AKS) grała w 1 lidze później. Skoro jest Ruch W. Hajduki to na mapie powinny być Wielkie Hajduki a nie Królewska Huta.

    • Dziękuje bardzo, przeoczyłem ten szczegół. Tak się kończy gdy prosi się swojego znajomego o stworzenie grafiki. Dzisiaj zostanie to poprawione.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ